Gerçekte Sufizmi Klasik Sufizm, Modern Sufizm, Üniversel Sufizm ve v.s kavramlarla bölmenin pek doğru olduğunu düşünmeme rağmen, bazı konuları daha iyi anlatabilmek için kısmen bu yolu seçtiğimi konuya girerken belirtmek isterim. Öncelikle Sufizmin hiç bir dine veya millete mal edilmemesi gereken evrensel bilgelik olduğu kanısındayım. Bu bilgeliğin ilahi boyutu olduğundan kişisel olarak süphem bulunmamaktadır. Sufizm içindeki farklılıklar ve çeşitlilikler ise zaman, mekan ve şartlardan kaynaklanmaktadır. Yalnız bugün üstünde durulması gereken en önemli noktanın Sufizmin kendisiyle sufi tarikatlarının aynı olmadığının bilinmesi gerekliliğidir. Sufizm, bir yaşam tarzıdır, hayata farklı bir bakış ve iç yaşamı keşfetme yoludur diyebiliriz. Tarikatlar ise Sufizmden kaynaklanan, kurumsallaşmış olgulardır. Bu durum su ile buz ilişkisi gibidir. Buz sudan oluşmuştur, ama suyun katılaşmış, donmuş halidir. Veya okyanustan su alıp testiye doldursanız testideki su ne kadar okyanus özelliğini korur ki? Sufiliğin aslı ve yaşam felsefesinin sadece tarikatlar tarafından temsil edilemeyecegi bugün İslam Dünyasında çoğunluklar tarafindan da bilinmemektedir. Bu bağlamda haddim olmayarak ta olsa klasik sufi yoluna girmek için gerekli olan birkaç basit prensipten baslayarak Sufi Ustası İnayet Hanın modern insana sunduğu Sufi Yolunun Alıştırma Methodunu sunmak istiyorum : Klasik Sufi Yolunda arayan kişinin mürid olabilmesi icin temizlenmesi gerekir. Bu da abdest almakla başlanır ve akabinde tövbe edilir ve istiğfar (estağfirullah mantrası kullanılarak)kullanılınır. Bu çogunluktada dini anlamda yapılmaktadır. Halbuki bunun tassavvufi boyutu kişinin doğuşundan itibaren alışkanlık haline gelmiş olan dışa yönelik bakış açısını kendi iç dünyasına çevirme arzusu ve bunu yapmanın başlangıcıdır. Arayan insanların çoğunluğunun dış dünyalarında da aktif olmaları nedeniyle sakinliğe ve sükuta erebilmeleri için yaşam tarzlarında da değişikliğe ihtiyaçları vardır. Bu sebeble mesela Mevlevi Tekkelerinde talebe önce mutfaga geçer ve belirli bir süre orada hizmet verirdi. Burada amaç sadece talebinin egosunu törpülemek değil, aynı zamanda da sakinleşmesini sağlamaktı. Özümüzü, bilincimizi eğer bir aynaya benzetirsek, veya üstüne akseden her şeyi gösterebilen bir su parçasına, o taktirde suya yansıyanların tam olarak aksedebilmesi ve açık, seçik gözükebilmesi icin aynanın, su parcasının hareketli ve dalgalı olmaması şarttır. Ayrıca aynanın yönü çok önemlidir. Aynayı nereye çevirirsek o obje veya olgu aynaya yansır. Suyun üstüne ne akis ederse onu görürsünüz. Bu sebeble aynanın, yani dış yaşantıya yönelik bilincin ve algılamanın iç yaşama dönmesi en önemli sufi prensiblerinden birisidir. “İnayet Han da arayışının nihayetinde ustasını bulduktan sonra, sürekli olarak onun yanına tassavvuf dersleri almaya gider. Fakat ustası aylarca tassavvuf konularına değinmez. Günlük konulardan sohbet eder. En nihayet bir gün metafizik bir konudan anlatmaya basladığında, genç İnayet Han büyük bir sevinçle ve istekle dinlemeye başlarken, diğer taraftanda not tutabilmek için defterini çıkarır. Bunu farkeden ustasıda hiç bir sey söylemeden birdenbire konuyu değiştiriverir, ve günlük hafif sohbetlere geri döner. Bu İnayet Han için çok ince bir ikaz ve ders olur. Tassavufi eğitim dünyevi eğitimden farkı alışverişin ruhtan ruha, candan cana oluşudur. Sohbetlerle verilmek istenen zihine hitap eden kelimelerden ziyade mana ve kavrayıştır. Bu da not almakla olmaz, sakinlikle, açılımla, boşalmakla olur. Eğer su bardağı ağzına kadar doluysa, içine yeni bir su eklemek mümkün olmaz. Bardağın boşalması şarttır. 1800 lü yılların sonlarında Hindistanda hem modern ingiliz eğitimi, hemde müslüman-hint eğitimi alan, çok kabiliyetli bir müzik ustası genç İnayet Han´da hocasının önünde derin tassavuf derslerine başlayabilmek icin 6 ay kadar beklemek zorunda kalmıştır. İnayet Hanın tecrübesi bize ancak sakinleşip, aktif hal azaltıldıktan, bardak boşaldıktan sonra dolmaya, tassavuf konulara girilmeye başlanmasının daha doğru olacağını göstermektedir. Bu durum her arayan için geçerlidir diyebiliriz. Genelde bu konuyla ilgili çok daha extrem klasik sufi hikayeleri okumuş veya duymuşuzdur. Hindistan’da yogiler çoğunlukla şu örf ve adetini uygulamışlardır : Bir talebe hocası tarafından kabul edildikten sonra, onun eline bir dilenci çanağı verilir ve evden eve dolaşması, yemek toplaması söylenirdi. Yeni gelen talebe diğerleri için yemek toplar ve onlara getirirdi. Burada talebe kendisi için değil, diğerleri için dilenmek zorundadır. Hakikati öğrenmek için meditasyon yapan diğer kişiler için yemek dilenen bu talebe, daha ilk başta kalpte derviş kalitesini elde etmeye başlamıştır. Elde dilenci çanağı olmasına rağmen o kişi belkide bir kraldan daha da büyüktür. Çünkü o kişi açgözlülükten ve hırstan kurtulmuştur. Egosunu kırmıştır. İnsanlar onu elinde dilenci çanağıyla gördüklerinde, kendi hakkında ne söyleyeceklerine ehhemmiyet vermez. Diger bir Sufi hikayesinde ise “günlerden bir gün Belücistan Sultanı bir mürşide gider. Onun talebesi olmak, ondan öğrenmek ister. Mürşide, “ lütfen beni talebeniz olarak kabul ediniz, sizin alçakgönüllü hizmetkarlarınızdan biri olmak ve artık tahtımda daha fazla kalmak istemiyorum”der. Mürşid denemek şartıyla kabul eder. Yalnız eski sultanin ilk görevi bu evin çöplerini toplamak ve onları kasabanın belirli yerindeki çöplerin toplandığı yere atmak olur. Herkes bu yeni talebenin kral olduğunu ve isteyerek tahtından vazgeçtiğini bilmektedir. Kral sürülmemiş ve krallığından da atılmamıştır. Kendi isteğiyle tahdını terketmiştir. Bu yüzden de diğer talebeler kral için büyük sevgi beslerler ve onu bu çöp toplama işinde gördüklerinde üzüntü duyarlar. Günlerden bir gün talebelerin hepsi hocalarına gidip, bu verdiği çöp toplama işinden onu azletmesini isterler. “Uzun zamandır bu işi yapıyor, lütfen artık bu işi bıraksın” diye hocalarına rica ederler. Mürşid ise, ‘o daha henüz intisap etmek, talebeliğe başlamak için hazır değil’ der. Talebenin birinin çok ısrar etmesi üzerine onu denemeye karar verir : Ertesi gün çöpleri topladığı sepeti kral taşırken gene talebelerden biri yanına gelir ve sepetin içindekileri yere döker. Kral ona doğru bakar ve der ki, “ eğer hala kral olsaydım, sana bir kralın yapması gerektiği gibi davranırdım. Ama şimdi artık öyle biri değilim, o yüzden dua et ki sana öyle davranmayacağım”. Çöpleri tekrar toplayarak, yoluna devam eder. Mürşide bu anlatıldığında “size demedim mi, o daha hazır değil.” Aradan gene belirli bir zaman geçer, talebeler tekrar hocalarına gider ve bu imtihanın bitmesini isterler. Hocalarının tekrar denemelerini rica ederler. Fakat yine aynı tecrübeyi yaparlar ama bu sefer kral bir şey söylemez. Sadece çöpü dökene dönüp bir an bakar. Ondan sonra tekrar çöpleri toplar ve yoluna devam eder. Hocaya bu anlatıldığında, mürşid “daha henüz hazır değil” diye ikaz eder. Üçüncü denemede ise kral sessiz kalır, çöpü dökene dönüp bakmaz bile. Çöpleri sakin bir şekilde tekrar toplar ve yoluna devam eder. Hocaları bunu öğrendiğinde, artık onun hazır olduğuna karar verir ve eski kralın artık talebelik yoluna girebileceğini, intisap edebileceğini söyler. Bazen bu tip egoyu kırma metotları bize çok ağır gelebilir. Ama bu metod yüzyıllar boyu doğuda başarıyla denenmiştir.
1910 yılında kardeşleriyle birlikte Batı dünyasına seyahet eden İnayet Han modern dünyanın şartlarını kısa zamanda çok iyi etüd etmiş ve klasik Sufi metodlarının avrupalı, batılı insanlara tam manasiyla hitap edemiyeceğini görmüştür. Klasik Sufi metodlarını modern dünyanın şartları çerçevesinde kendi ilhamıyla birleştirerek avrupalı insanların uygulayabileceği, anlayabileği yeni bir Sufi Yolunu ve Yorumunu 16 senelik Avrupa ve Amerikadaki yaşamı içinde sundu. Birinci prensibinin başkalarının dinine saygi göstermek ve karışmamak olduğundan dolayı, talebelerini kendisi gibi müslüman olmaya davet etmedi (Ama olanlarada büyük bir sempatiyle baktığınıda eklemem gerekir). Müslüman olmayan, entellüktüel talebelerinin klasik açıklamaların haricindeki yorumlara ve sufi eksersizlerinine ihtiyacını gördüğünden, ve modern dünyanın şartlarının farklı oluşundan dolayı abdest alma, namaz kılma, tevbe etme metodlarını kullanmadı. Ama temel düsturlar yinede onun modern metodunda da aynı kalmıştır diyebiliriz: Mental yani zihinsel ve duygusal anlamda temizlenme ve yaşantımızla ilgili, dış dünyayla ilgili bakış açımızı değiştirmek ve iç tutumuzu farkedip gerekli noktalarda tutumumuzu modifize ve hatta revide etmek ve iç yaşama yönelmek. Sevgi, güzellik ve aheng (love, harmoy and beauty) gibi kalb dünyasıyla ilgili kaliteleri yaşamak ve geliştirmek. Ustayla birlikte spiritüel yola girmek ve en derin içteki, özdeki ustayı keşfetmek. Egoyu yok etmeden, onu transparent hale getirerek, geliştirerek iç yaşamdan gelen ışığın parlamasını, yansımasını sağlamak. İnayet Hanın farklı Sufi yorumu şu noktalarda bilhassa belirginleşmektedir : Egoyu silmeğe uğraşmak yerine egoyu transparent yaparak, karakter oluşturmak, kişilik geliştirmek, ilahi kaliteleri keşfedip, ilahi ışığı yansıtmak. Meditasyonu sevap elde etmek için değil, zevk verdiği için, arzu ederek, isteyerek yapmak. Ahlaki veya dini değerlere, ideallere anlamadan, sevmeden, zorla konsantre olmak yerine güzelliğe (müzik, sanat, tabiat v.s.) severek, doğal olarak konsantre olmak. Dindar olmayan, ama arayan modern, seküler insanlara dünyayı reddetmeden, terketmeden spiritüaliteyi estetik yol vasıtasıyla bulabilme imkanını göstermektir. İnayet Hanın öğretisinde iki farklı boyut öne çıkmaktadır ki sufi yolunda ilerleyenler için büyük önem kazanmaktadır : 1. dikey boyut, 2. yatay boyut. 1. Dikey boyut : İç dünyada derine gitmek, öz varlığı bulma, ışıklanma 2. Yatay boyut : İç dünyada keşfedilen ışığı dışa yansıtabilmek için karakter ve kişiliği geliştirmek, ışığı yansıtabilecek şeffaf hale getirmek, insanlara hizmet etmek.
Spiritüel geliştirme süreci içinde bu iki boyut birbirinden ayrılmadan iç içe ve yan yana beraber gider.
Spiritüel yolda ilerlerken kişinin en büyük problemi kendisidir. Bu sebeble Sufi Antremanının başarılı olabilmesi, spiritüel yolda gidişin kolaylaşması için insanın kendisini ve dış dünyasını seyrederek izlemesi, kendisini iyi tanıması, ve yaşadığı halleri bilmesi, değerlendirmesi çok önemli olmaktadır. Aksi taktirde kişinin açık denizde dalgaların ve rüzgarın tesirinde kalmış bir kayık misali bir taraftan diğerine savrulup gider, hedefine erişmesi uzar ve güçleşir. İnsanın kendi kendini seyretmesi çok zor oldugu gibi, seyrettiği olgularıda tam olarak değerledirebilmesi ayrı bir zorluktur. “Seyreden kim?” sorusu bu bağlamda önemli bir mihenk taşı olmaktadır. Bu konuyu Hazret Inayet Khan şöyle açıklar :
“The soul with mind is as water with salt. Mind comes from soul as salt from water; and there comes a time when mind is absorbed in soul, as salt dissolves in water. Mind is the outcome of soul, as salt is the outcome of water. Soul can exist without mind, but mind cannot exist without soul. But the soul is purer without mind, and is covered by the mind.
The mind covering the soul is as a globe: a sinful mind makes the soul sinful, a virtuous mind makes the soul virtuous, not in nature but in effect, as a red globe on the light makes the light red, and a green globe makes it look green, though in reality the light is neither green nor red; it is void of colour, colour being only its garb.
The soul becomes happy when there is happiness in the heart; it becomes miserable when there is misery in thought. The soul rises high with the height of imagination; the soul probes the depths with the depth of thought. The soul is restless with the restlessness of the mind, and it attains peace when the mind is peaceful. None of the above conditions of mind changes the soul in its real nature, but for the time being it seems to be so. The soul is a bird of paradise, a free dweller in the heavens. Its first prison is the mind, then the body. In these it becomes not only limited, but captive. The whole endeavour of a Sufi in life is to liberate the soul from its captivity, which he does by conquering both mind and body.
The body is the vehicle of the mind, formed by the mind; as the mind, which is the vehicle of the soul, is formed by the soul. The body, in other words, may be called a vehicle of the vehicle. The soul is the life and personality in both. The mind seems alive, not by its own life, but by the life of the soul. So it is with the body, which appears alive by the contact of the mind and the soul; when both are separated from it, it becomes a corpse.
The question whether the mind works upon the body or the body works upon the mind may be answered thus: it is natural that the mind should work upon the body, but usually the body works upon the mind. This happens when a person is drunk or when he is delirious with fever. In the same way the relation of the soul and the mind may be understood: it is natural that the soul must work on the mind, but usually the mind works upon the soul.
The mind cannot do more than create an illusion of joy or sorrow or knowledge or ignorance before the soul; and what the body can do to the mind is only to cause a slight confusion for the moment, to accomplish its own desire without the control of the mind. Therefore all sin, evil, and wrong is what is forced from the body on the mind and from the mind on the soul; and all that is virtuous, good, and right is that which comes from the soul to the mind and from the mind to the body. This is the real meaning of the words in Christ's prayer, 'Thy will be done, on earth as it is in heaven'. It means in other words, heaven. 'What Thou thinks in the soul the mind should obey, and what Thou thinks in the mind the body should obey'; so that the body may not become the commander of the mind, and the mind may not become the leader of the soul.
The soul is our real being, through which we realize and are conscious of our life. When the body, owing to loss of strength and magnetism, has lost its grip upon the mind, the seeming death comes; that which everybody calls death. Then the soul's experience of life remains only with one vehicle, that is the mind, which contains within itself a world of its own, photo-graphed from one's experience on earth on the physical plane. This is heaven if it is full of joy, and it is hell if it is filled with sorrow. Feebleness of mind, when it loses its grip on the soul, is purgatory. When the mind has lost its grip, that is the end of the world for that soul. But the soul is alive; it is the spirit of the eternal Being, and it has no death. It is everlasting.
The soul experiences life through both mind and body. Without the mediation of the mind the body would be incapable of acting as a proper vehicle of the soul. To put it plainly, the mind is the vehicle of the soul and the body is the vehicle of the mind. Many believe that the brain thinks and the heart feels; but in reality the brain enables the mind to think concretely, and the physical heart enables the heart, the factor of feeling, to feel clearly.
The soul stands aloof as a mirror in which every activity of the mind and the body is reflected. The soul accomplishes its purpose through these vehicles, the purpose that it has set before itself from the beginning of its manifestation. As great as is the purpose, so great is the strength that the soul applies to its fulfilment; and as free as is the purpose, so fine does the intelligence become for its accomplishment. This is very well said by Sa'di, 'Every soul is born for a certain purpose, and the light of that purpose has been kindled in this soul.'
In this subject the first thing that we must understand is that the soul is an undivided portion of the all-pervading consciousness. It is undivided because it is the absolute Being; it is completely filled with the whole Existence. The portion of it that is reflected by a certain name or form, becomes comparatively more conscious of the object reflected in it than of all other objects. Our mind and body, being reflected upon a portion of the all-pervading consciousness, make that part of consciousness an individual soul, which in reality is a universal spirit. This individual soul experiences the external world through the medium of the bodies reflected in it, namely our mind and body.
If we think of another thing or being, forgetting our self, that thing or being becomes reflected in our soul. We ourselves become that thing or being which is reflected at that moment in our soul, and we know all about the thing or being reflected in our soul; more than we know about our self, which is in reality not our self.
It is this mystery which accounts for telepathy, thought reading, spirit obsession, and spirit communication. By focusing our soul with responsive mind on the mind of another we read his thought; by focusing our soul with expressive mind we send a telepathic message. When a spirit focuses his soul with expressive mind upon the mind of another, it obsesses another. When we focus our soul with expressive mind, we communicate with and help the spirit on the other side; when we focus our soul with responsive mind to a spirit, we get spirit messages.
We can learn from our murshid, be inspired by a prophet, or become illuminated by the light of God without study, practice, or any effort on our part, if we only know how to focus our soul rightly in any direction desired.
So long as the soul has not awakened to its majesty, it is full of poverty, which is caused by its limitations. The things upon which man depends in life, and the things that man admires and wishes to possess, seem so far from his reach; not because his soul has short arms which cannot reach, but because his soul is captive in the physical body and only knows how to work with the material arms, which cannot reach further than one yard's length.
The other reason for the soul's disappointment through life is that it disconnects itself from the things and beings around it, concentrating upon the limited vehicles, the mind and body which are focused on it, and through which it experiences life. It calls these 'my individual self', thus limiting its far-reaching power and intelligence.
When the soul awakens, then no being, no thing is far from its reach, and as it becomes more capable of seeing through man, so it becomes capable of seeing through things also. In this way the soul sees through all things and knows their use, their purpose in life, and uses them for their best purpose in life.
The soul not only knows things and the secret of their nature, but it can attract things, it can construct and it can destroy things; its power is much greater than words can ever explain.
Those who cannot see, but believe by the external evidences, to them the soul is as if dead, and they are as limited as their limited body. Those who realize God, the all-knowing and almighty, and realize His intelligence and power in their soul, they, according to their evolution and power in life, inherit the power and intelligence of the heavenly Father. Rumi says, 'Earth, water, fire, and air seem things to men, but to the seer they seem living beings, waiting every moment to carry out the command of their Lord, the God of the universe.'
The mind has five faculties: the faculty of feeling (heart), the faculty of thinking (mind), the faculty of reasoning (consciousness), the faculty of remembering (memory), the faculty of identifying (ego).
The soul is like a light in this five-cornered room, for the soul perceives feeling, thought, memory, reason, and identity, and identifies itself with them. In reality it is aloof from them; change of feeling or thought does not change the soul. But as the soul cannot see itself, it thinks, by the help of the ego: I am sad, or I am glad, or I remember, or I have forgotten. The soul does none of these things; they are all the workings of the mind; but as the soul does not see itself, it identifies itself with what it see,, at this time.
It is a fact that the light of the soul keeps the mind in working order. When its light is covered all confusion in life comes; and all intuitions and inspirations come as the soul discloses its light. When the mind is not in order the soul cannot perceive things rightly, the mind is like a telescope before the soul. Therefore both things are necessary: the mind in order, and the soul in perfect focus on the mind.
The mind is like a mirror, and every thought coming into the mind is reflected in this mirror. If a mirror with a reflection in it is focused on another mirror, the same reflection will be found in that mirror.
So it is with the mind. For the mystic who has developed enough to do it rightly, it is a simple task to take the reflection of the mind of another, or to throw the reflection of his own mind on the mind of another. The former is called thought reading, the latter is called mental suggestion; and by developing this power a person can communicate not only with the living, but even with spirits. The question is who should do so and who should not do so. If it is not advisable for a little child to go in a crowd, that does not mean that the same should be applied to a grown-up person. Therefore the unselfish and wise may learn this in order to make the best use of this attainment.
The heart is as a globe covering the light of the soul, and its different emotions are different colours of this globe. Every emotion is produced by a certain element. While experiencing life through the heart, the soul at that moment thinks: I am sad, or glad, or afraid, or humorous. In fact it is its momentary experience. When the influence of a particular element is changed the emotion has expired and the soul is as pure as it was before. Nothing touches it. It is pure by nature and it always remains pure. If ten people in turn look in a mirror, the mirror shows everyone his face reflected in it and it is clear enough to take every other reflection. In the end the mirror is as clear as before; no face that has ever been reflected in it has left an impression on it.
The secret of experiencing through another person's heart is to focus one's own heart on the heart of the other. This is easily done by love, and sometimes by concentration, but concentration and love combined give mastery over it. The heart is pictured by the mystics as a mirror, and as the reflections of one mirror can be reflected in another mirror, so it is with hearts. The heart which perceives reflection from the other heart should be without any reflections in it, by which is meant it should be pure from any other thought or feeling at the time. But the heart which throws the reflection has a much more difficult part to play. It has to force its own reflection through a heart which may perhaps be full of reflections.
Therefore reading the thoughts of another, or knowing the feeling of another, is not so difficult as sending a thought to another or expressing one's feeling to another. It requires strength of will, good concentration, and the right way of directing the reflection, with fineness or purity of thought and feeling.
The soul has two different sides and two different experiences. One side is the experience with the mind and body, the other side is the experience of the spirit. The former is called the outer experience, the latter the inner experience. The nature of the soul is like glass, transparent; and when one side of the glass is covered it becomes a mirror. So the soul becomes a mirror in which the outer experiences are reflected when the other side is covered.
That is why, however greatly blessed a person may be with outer knowledge, he is not necessarily gifted with inner knowledge. In order to attain to inner knowledge the Sufi covers the other side of the soul, so that its mirror part may face the spirit instead of the outer world. As soon as he is able to accomplish this he receives inspirations and revelations.
There are people who are by nature intuitive; they are sometimes called psychic or clairvoyant. It is accounted for by the other side of their soul naturally facing the spirit within. One may call them extraordinary or exceptional, but not mystical; for the mystic does not desire that position. By concentration and meditation he gains such a mastery that he can cover the soul from without to take the reflection within, and he can cover the soul from within when he requires the reflection from the outer world to its full extent. Balance is desirable, and mastery is the goal to be attained.“ (Vol. 5, Metaphysics, The experience of the soul)
Özetlersek insanin bir biriyle iç içe çalışan fakat otonom, birbirinden ayrı üç tarafı vardır : Vücut, düşünce ve kalp dünyası(gönülde diyebiliriz) ve ruh. En iyi tanıdığımız vücudumuzdur, ve mesela acıkınca, spor yaparken ya da hastayken ön plana çıkar. Düsünce ve his dünyamızın, ki buna gönülde denebilinir, yüzeyi ve derinliği bulunmaktadır. Yüzeyini düsünceler ve dıştan gelen etkilerden dolayı açığa çıkan hissi reaksiyonlar oluşturur. Derinliginde ise güzel, olumlu duygular ve sevgi yatmaktadır. Örneğin hepimizin çok sevdiği annemizle ilgili belkide sık sık yaşadığımız farazi bir olayı ele alalım. Bazı durumlarda annemiz bizi kritize edebilir ve hatta çok sertte konuşabilir. Kritikler ve sert konuşma ağır geldiginde hislerimiz olumsuz olarak kabarır ve kızmaya başlarız. O anda düşünce devreye girer ve "ama o annem, ona kızamam” diyerek hislerimize karşıt fikir üretir. Belirli bir süre his ve düsüncelerimiz ön plana cikar. Daha sonra kalp devreye girer, hisler ve düsünceler unutulunur ve kalpten sevgi yüzeye çıkar. Anneye duyulan sevgi ve sempati. Bu yaşanan hallerin hepsinin kendisine göre bir gerçek payı vardır ve insan bilinci bir asansör misali bir kattan diğerine geçmektedir. Diğer bir örneği yine günlük hayatta televizyon izlerken yaşarız. Televizyona öyle odaklanırız ki, dışardan başka birisi bizimle konuştuğunda onu duymayız. Halbuki o anda vücumuz oradadır, kulaklarımız açktır, fakat bilincimiz başka bir noktaya odaklanmıştır. Eğer bu gerçeği kabul eder ve bilincimizin bir noktadan diğer nokta ve noktalara odaklandığını görmeye başlarsak, ve hele bu izlemeyi sakin, oyun oynar gibi aşırı ciddiye almadan rahat yapabilirsek, yolumuzu kolaylaştırmaya başlarız. Hazret İnayet Han yukardaki açıklamalarında bilincin insanın ruhu, aslı olduğunu anlatmaktadır. Bir ayna misali ruh kendisi hariç üstüne yansıyan her şeyin farkındadır. Nasıl ayna kendisini göremez, ve dıştan gelenleri yansıtırsa, ruhta bu haldedir. Sufi Antremanında amaç dengeli bir şekilde kendi kendimiz üstüne ustalık sağlayarak aslımızı bulup, yaşamaktır. Genelde tüm mistik öğretilerin amacıda budur. Sufizm insan ruhunun kendi bilincine varmasıyla yolun derinleşerek devam ettigini ve ruhun da yüzeyi ve derinliğinin olduğunu ve derinliğinde ruhun ilahi bütünle birleştiğini öğretmeye çalışır. Sufi Antremanlarının (Riyazet) amacıda kişinin ruhunun yüzeyini ve derinliğini tecrübe etmesine yardım etmektir. O halde kendimizi izleme metodunun sufi antremanına ve günlük hayatımıza adapte edilmesi çok önemlidir.
